Πρόβλημα… orthografias
Η χρήση των greeklish
από τους νέους βλάπτει σοβαρά τη γλώσσα
«Στην Γ΄ Λυκείου άρχισα να γράφω greeklish αφενός γιατί
εκείνη την περίοδο είχαν αρχίσει όλοι να χρησιμοποιούν τον
συγκεκριμένο τρόπο κι αφετέρου γιατί
εκείνο το διάστημα τα ελληνικά δεν συμβάδιζαν με την τεχνολογία.
Τα περισσότερα προγράμματα ήταν στα αγγλικά, οπότε άφηνες το
πληκτρολόγιο σε αυτή τη γλώσσα κι έγραφες
τα πάντα με λατινικούς χαρακτήρες. Το είχα εφαρμόσει αρχικά στο ΜSΝ κι
έπειτα στα μηνύματα του κινητού».
O Βαγγέλης Πελεκάνος είναι ναυπηγός- μηχανολόγος μηχανικός και επί επτά
χρόνια έκανε χρήση του διαδεδομένου τρόπου γραφής greeklish όπου οι
ελληνικές λέξεις αποδίδονται με λατινικούς χαρακτήρες. Οπως εξηγεί όμως,
τους τελευταίους τρεις μήνες απέβαλε από την καθημερινότητά του κάθε
στοιχείο αυτής της γραφής και χρησιμοποιεί παντού πλέον την ελληνική
γλώσσα.
«Αρχισα να παρατηρώ ότι κάθε φορά που χρειαζόταν να
γράψω στα ελληνικά, δυσκολευόμουν. Εκανα εκφραστικά αλλά κυρίως
ορθογραφικά λάθη. Ετσι, πήρα την απόφαση να μην ξαναχρησιμοποιήσω
λατινικούς χαρακτήρες» λέει ο 25χρονος και προσθέτει ότι
με τα greeklish ενώ αρχικά δίνεται η εντύπωση ότι γράφεις λιγότερο,
στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο. «Σε πολλές περιπτώσεις η
αντιστοιχία των γραμμάτων αλλάζει, γίνεται διπλή. Οπως για παράδειγμα
για να γράψεις το “θ” χρησιμοποιείς “th”. Ακόμα και στην όψη, όμως,
ένα κείμενο γραμμένο στα ελληνικά είναι πιο ευανάγνωστο και εμφανίσιμο.
Πλέον, έχω διορθώσει σε μεγάλο βαθμό τα ελληνικά μου και δεν νομίζω
ότι θα ξαναγράψω greeklish».
Ερευνα του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Δυτικής
Μακεδονίας (με έδρα τη Φλώρινα), η οποία διενεργήθηκε την περασμένη
σχολική χρονιά σε μαθητές όλων των βαθμίδων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
σε σχολεία της Κοζάνης και σε φιλολόγους, έδειξε ότι η χρήση των
greeklish- σε πολλές περιπτώσεις από το δημοτικό- έχει ως αποτέλεσμα
την αύξηση των ορθογραφικών λαθών στα γραπτά. Τα είδη των λαθών των
μαθητών εντοπίστηκαν κυρίως στην παράλειψη τονισμού ή σημείων στίξης
και τη χρήση αγγλικών σημείων στίξης, τον συνδυασμό ελληνικών και
λατινικών γραμμάτων σε μία λέξη, ορθογραφικά λάθη (όπως “ο” αντί για
“ω”), φωνητικά λάθη (ιδιαίτερα στους φθόγγους “ks” αντί για “ξ”),
καθώς και σύντμηση λέξεων (“tespa” αντί “τέλος πάντων”, “tpt” αντί για
“τίποτα”).
Οι φιλόλογοι δήλωσαν ότι συνάντησαν λέξεις γραμμένες σε greeklish
σε γραπτά του σχολείου σε ποσοστό 64,3% και ότι παρατηρήθηκαν και μη
αναμενόμενα λάθη, όπως αλλαγή χρόνου ή προσώπου στα ρήματα, αλλαγή
πτώσης στα ουσιαστικά, αντικατάσταση λέξης με άλλη, με εντελώς
διαφορετική σημασία. Συνολικά,
το 77,4% των μαθητών
χρησιμοποιούν τα greeklish, με αξιοσημείωτη αύξηση χρηστών από το
γυμνάσιο στο λύκειο. Οι μαθητές που παραδέχτηκαν ότι τα
χρησιμοποιούν στο
γυμνάσιο φτάνουν το 67,8%, στο
ΕΠΑΛ
το 70,2% και στο
ΓΕΛ 88,5%. Απ΄ αυτούς,
περίπου το 50% τα χρησιμοποιεί από δύο έως και περισσότερα χρόνια, ενώ
πάνω από το 63% καθημερινά ή πολλές φορές τη μέρα.
Δημοφιλέστερος λόγος χρήσης του συγκεκριμένου τρόπου γραφής είναι,
σύμφωνα με τους μαθητές, η συνήθεια σε ποσοστό 83,9%. Ακολουθούν:
εξοικονόμηση χρόνου 75,8%, χρήσιμο ή βολικό εργαλείο 71,4%, αποφυγή
ορθογραφικών λαθών 38,7% και τάση της μόδας 33,9%.
«Συμπιέζουμε τη γλώσσα»
Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο κ. Χαράλαμπο Στέρτζο, η μεγαλύτερη άνθηση
των greeklish εμφανίστηκε στα sms, τα οποία διαδέχτηκαν λίγο αργότερα
τα e-mails και το διαδικτυακό chat. «Η συγκεκριμένη τάση προήλθε από
τους Αγγλους νεαρής ηλικίας, οι οποίοι άρχισαν να κόβουν λέξεις για
λόγους συντομίας αλλά και μόδας και εξαπλώθηκε ευρύτερα μέσα από το
δημοφιλές μουσικό κανάλι ΜΤV. Την αγγλική αργκό λοιπόν με κάποιες
παραλλαγές ακολούθησαν και οι νεώτεροι Ελληνες, οι οποίοι υιοθέτησαν
πλήρως τα greeklish είτε για συντομία είτε γιατί σε κάποιες συσκευές
δεν υπήρχαν τα ελληνικά» εξηγεί ο κοινωνιολόγος.
«Κάποιες φορές τα greeklish παίζουν τον ρόλο της στενογραφίας,
μιας και στην εποχή μας είναι λίγοι εκείνοι που τη γνωρίζουν.
Συμβολοποιείς όμως τα πράγματα γιατί θέλεις να τα συμπυκνώσεις. Στην
ουσία λοιπόν, τα greeklish αποτελούν συμπιεστή της γλώσσας μας,
εμπεριέχοντας ωστόσο μία ασπίδα να κρύβεται κανείς γραμματικά,
γλωσσικά και εκφραστικά, λανσάροντας ταυτόχρονα μία μόδα. Συν ότι
είναι και βολικά» συνεχίζει ο κ. Στέρτζος, επισημαίνοντας ότι
εκτός από μια σύντομη επικοινωνία, τα greeklish δεν βοηθούν τη γλώσσα
ή τον πολιτισμό μας.
«Μειώνοντας τις λέξεις, μειώνουμε
ουσιαστικά και τον κόσμο μας, αφού τα όρια της γλώσσας μας είναι τα
όρια του κόσμου μας».
«Ελληνική
ιδιαιτερότητα που κρύβει κινδύνους»
«ΣΕ ΚΑΘΕ περίπτωση το λατινικό αλφάβητο είναι
συνδεδεμένο με τη γλώσσα των νέων.
Θεωρείται ότι έχει πολιτισμικό κύρος, ότιέστω και λανθασμένα- ο
κάτοχός του είναι εξοικειωμένος με τις ξένες γλώσσες», λέει στα
«ΝΕΑ» ο κ. Σταμάτης Μπέης, ερευνητής του Κέντρου Ερεύνης
Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων της Ακαδημίας Αθηνών.
«
Η χρήση λατινικού αλφαβήτου για την απόδοση ελληνικών λέξεων
είναι μία διαδικασία που κρύβει κινδύνους κι αυτό γιατί τα ελληνικά
δεν έχουν επίσημη μεταγραφή.
Πρόκειται για έναν αυθαίρετο τρόπο γραφής, ο οποίος, παρά το
αυξημένο του κύρος, δεν είναι ακριβής», επισημαίνει ο κ. Μπέης
και προσθέτει ότι η μεγαλύτερη συνέπεια των greeklish είναι η κακή
γνώση της επίσημης ορθογραφίας.
«Η συγκεκριμένη τάση δεν είναι
τόσο γενικευμένη σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αρχισε τη δεκαετία του ΄70 και τα τελευταία χρόνια διαδίδεται
όλο και περισσότερο. Αν παρατηρήσει κανείς επιγραφές καταστημάτων
πριν από αυτή την περίοδο θα διαπιστώσει ότι με δυσκολία συναντώνται
λατινικοί τίτλοι», λέει και παραθέτει ως παράδειγμα το εμπορικό
κατάστημα «attica».
«Είναι σπάνιο σε ευρωπαϊκή χώρα το όνομα καταστήματος και πόσω
μάλλον του μεγαλύτερου εμπορικού της χώρας να είναι γραμμένο με
λατινικούς χαρακτήρες. Κάτι τέτοιο αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα».
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Αγγελική Καραγεώργου
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τετάρτη 21 Απριλίου 2010
Το
δικό μας σχόλιο
Το θέμα είναι… παλιό!
Δείτε και άλλο ένα άρθρο
εδώ
από την Ελευθεροτυπία.
Και ένα σχετικό θέμα,
εδώ , στο ιστολόγιο του κυρίου
Σαραντάκου.
… και βγάλτε τα δικά σας συμπεράσματα!
Αλήθεια, εσείς χρησιμοποιείτε τα γκρίκλις; Πόσο συχνά και από πότε;
"Ερευνα τοῦ Πανεπιστημίου Δυτικῆς Μακεδονίας (κατά τή σχολική χρονιά 2008-09) σέ μαθητές δευτεροβάθμιας ἐκπαίδευσης τῆς Κοζάνης (Γυμνάσιο, Λύκειο, ΕΠΑΛ) καί καθηγητές φιλολόγους, καταδεικνύει ὅτι ἡ διαδεδομένη χρήση τῶν greeklish (= ἀνάμειξη ἑλληνικῶν καί ἀγγλικῶν λέξεων) ξεκινᾶ ἀπό τό Δημοτικό καί ὁδηγεῖ στήν αὔξηση τῶν ὀρθογραφικῶν λαθῶν στά γραπτά τοῦ σχολείου. Οἱ μαθητές παραλείπουν τόν τονισμό, τά σημεῖα στίξης, χρησιμοποιοῦν ἀγγλικά σημεῖα στίξης, συνδυάζουν...
ἑλληνικά καί λατινικά γράμματα στήν ἴδια λέξη, κάνουν ὀρθογραφικά λάθη (π.χ. ο ἀντί γιά ω), φωνητικά λάθη (κυρίως στούς φθόγγους π.χ. κσ ἀντί γιά ξ), καθώς, ἐπίσης, σύντμηση λέξεων (π.χ. tespa ἀντί τέλος πάντων, tpt ἀντί γιά τίποτα, dld ἀντί γιά δηλαδή κ.ἄ.).
Οἱ φιλόλογοι δήλωσαν ὅτι συνάντησαν λέξεις γραμμένες σέ greeklish στά γραπτά τοῦ σχολείου σέ ποσοστό 64,3%. Παρατήρησαν ἀκόμη καί μή ἀναμενόμενα λάθη, ὅπως ἀλλαγή χρόνου ἤ προσώπου στά ρήματα, ἀλλαγή πτώσης στά οὐσιαστικά, ἀντικατάσταση λέξης μέ ἄλλη, μέ ἐντελῶς διαφορετική σημασία.
Σύμφωνα μέ τήν ἔρευνα οἱ μαθητές πού παραδέχτηκαν ὅτι τά χρησιμοποιοῦν ἀγγίζουν στό Γυμνάσιο τό 67,8%, στό ΕΠΑΛ τό 70,2% καί στό ΓΕΛ 88,5%. ᾿Απ᾿ αὐτούς περισσότεροι ἀπό τό 63% τά χρησιμοποιοῦν καθημερινά ἤ πολλές φορές τή μέρα.
Οἱ μαθητές δήλωσαν ἀκόμη πώς πέρα ἀπό τά ἠλεκτρονικά μέσα ἐπικοινωνίας (sms, e-mail, chatforum, smartphone, pda) χρησιμοποιοῦν τά greeklish καί σέ χειρόγραφα (προσωπικές σημειώσεις, σχολικές ἐργασίες, σημειώματα κ.ἄ.) λόγῳ συνήθειας, ἐξοικονόμησης χρόνου -τό θεωροῦν χρήσιμο ἤ βολικό ἐργαλεῖο γιά νά ἀποφεύγονται ὀρθογραφικά λάθη- ἀλλά καί λόγῳ μόδας.
᾿Επίσης, τό 58,5% τῶν μαθητῶν θεωρεῖ ὅτι ἡ χρήση τους ἀπειλεῖ τήν ἑλληνική γλώσσα, ἐνῶ τήν ἴδια ἄποψη ἔχει μόνο τό 64,3% τῶν φιλολόγων· τό 53,6% ἔχει παρατηρήσει αὔξηση τῶν ὀρθογραφικῶν λαθῶν σέ μαθητές πού παλαιότερα παρουσίαζαν καλύτερες ἐπιδόσεις στό γραπτό λόγο (βλ. ἐφημ. «Τό Βῆμα» 7/9/09).
Εἶναι γεγονός ὅτι ἡ γλώσσα μας ὅλο καί φτωχαίνει, ὅλο καί περισσότερο συρρικνώνεται τό λεξιλόγιό της. ᾿Επιβεβαιώνεται ἔτσι ὅ,τι μέ πόνο ψυχῆς ὁ κράτιστος φιλόλογος Σαράντος Καργάκος παρατηρεῖ· «Τό ῾Ελληνόπουλο, μολονότι εἶναι κληρονόμος τοῦ μεγαλύτερου γλωσσικοῦ θησαυροῦ, χρησιμοποιεῖ κάπου λιγότερο ἀπό 1.000 λέξεις, ὅσες δηλαδή κι ὁ κτηνοτρόφος γιά νά συνεννοηθεῖ μέ τό κοπάδι του». Καί παρακάτω· «Οἱ νέοι μας, ὅπως ἀκρωτηριάζουν τίς προτομές τῶν ἡρώων, ὅπως βεβηλώνουν ἱερούς χώρους καί μνημεῖα, ἔτσι ἀκρωτηριάζουν καί βεβηλώνουν καί τή γλώσσα μας».
Βεβαίως ἡ γλώσσα μας, ἡ ὁποία ἄντεξε σέ τόσες «βάρβαρες ἐπιδρομές», κινδυνεύει ἀπό τήν πρόσφατη εἰρηνική εἰσβολή τοῦ «ἐξ ῾Εσπερίας» πολιτισμοῦ. ῾Ο κίνδυνος εἶναι μεγαλύτερος ὄχι μόνον διότι καμία ἀντίσταση δέν προβάλλεται, ἀλλά διότι ἀνοίγουν συνεχῶς κερκόπορτες ἀπό τούς ᾿Εφιάλτες τῆς ξενολατρίας, τῆς ἥσσονος προσπαθείας καί τοῦ δεβαριεστισμοῦ. ῞Οπως ἀποδεικνύει ἡ ἔρευνα γιά τή χρήση τῶν greeklish, ἡ ἄκρι(α)τη ἐκβαρβάρωση τῆς γλώσσας μας καταντᾶ πραγματικά ὀλέθρια.
Τί νά φταίει ἄραγε; Μήπως «πήραμε τή ζωή μας λάθος» ὡς πρός τόν τρόπο τῆς μετάδοσης καί τῆς διδασκαλίας της;
Καταρχάς δέν συνειδητοποιήσαμε ὅτι ἡ γλώσσα δέν εἶναι ἕνα ἁπλό ἐργαλεῖο ἐπικοινωνίας, ὅπως ἁπλουστευτικά θέλουν νά τήν ἐμφανίζουν· εἶναι παράλληλα φορέας πολιτισμοῦ. Σήμερα, παρά τό μικρό γεωγραφικό διαμέτρημα τῆς χώρας μας, ἡ ἑλληνική γλώσσα κατακτᾶ ἀνά τόν κόσμο συνεχῶς πανεπιστημιακές ἕδρες· ἔτσι ἐξηγοῦμε τό λόγο τοῦ Ψυχάρη «μικρός ὁ τόπος καί γέμισε τή γῆς». ῞Ολο καί πιό πολύ ἀναγνωρίζεται τό κύρος της καί ἡ ἐπίδρασή της. «Βλέπουμε μέ τά μάτια τῶν ῾Ελλήνων καί μιλοῦμε μέ τίς ἐκφράσεις τους», ὁμολογεῖ ὁ ἐλβετός ἱστορικός τοῦ πολιτισμοῦ Jacob Burckhardt. Καί ὁ ἰσπανός ἐγκρατής κλασικός φιλόλογος Adrados ὑποστηρίζει πώς οἱ εὐρωπαϊκές γλῶσσες εἶναι «κρυπτοελληνικές».
᾿Ασφαλῶς τή γλώσσα μᾶς τήν «ἔδωσαν ἑλληνική»· χρέος μας καί καθῆκον μας νά τήν καλλιεργήσουμε καί νά τήν πλουτίσουμε καί ὄχι νά τήν καταντήσουμε ἕνα μετανεωτερικό ράκος, ἄτονη καί ἀπνευμάτιστη, καταργώντας τά στολίδια τοῦ πολυτονικοῦ. Πῶς ὅμως ἐμεῖς τή γλώσσα πού μᾶς ἐμπιστεύθηκαν «τή δίνουμε» στά παιδιά μας καί πῶς ἐκεῖνα τήν προσλαμβάνουν;
Στίς μέρες μας ὑποτιμήθηκε πολύ ἡ διαχρονία της καί ὑπερτονίσθηκε ἡ συγχρονία της. Στερήσαμε ἔτσι ἀπό τά παιδιά μας τή δυνατότητα νά ἀντιληφθοῦν -ἀφοῦ καί οἱ καθ᾿ ὕλην ἁρμόδιοι δέν τό ἀποδέχονται- ὅτι τό γοητευτικότατο ταξίδι στήν ἱστορία τῆς γλώσσας μας μπορεῖ νά μᾶς κάνει πλουσιότερους πνευματικά καί δυνατότερους ψυχικά. ᾿Επιπλέον ἡ ἀναγνώριση τῆς διαχρονικότητάς της καί τῆς ἄρρηκτης σχέσης τῆς ᾿Αρχαίας ῾Ελληνικῆς μέ τή Νεοελληνική ἐγγυᾶται τό ἀδιαμφισβήτητο μέλλον της. ῞Ενα ἀκόμη ὀλίσθημα στή διδασκαλία της ἀποτελεῖ τό προβάδισμα τοῦ προφορικοῦ ἔναντι τοῦ γραπτοῦ λόγου. ᾿Επιβλήθηκε ἔτσι μιά μορφή δικτατορίας τῆς παροντικότητας, ἐνῶ παράλληλα παρατηρήθηκε δυσκολία στήν παραγωγή δόκιμου γραπτοῦ λόγου.
Δάσκαλοι καί γονεῖς, ὡς γλωσσικά πρότυπα γιά τά παιδιά μας, εἴμαστε ὑπεύθυνοι σέ μικρό ἤ μεγάλο βαθμό γιά τό νοηματικό βιασμό τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. Καιρός νά «ἀνακρούσουμε πρύμνα», νά πάψουν τά ἄλλοθι τῆς πνευματικῆς μας νωθρότητας. ᾿Αρκετά μᾶς ταλάνισε ἡ λεξιπενία· ἄς περάσουμε στήν «λεξιπαιδεία». ῾Υπάρχει ἐπείγουσα ἀνάγκη γιά σωστή γλωσσική ἀγωγή καί μέ σωστά ἀπό ἄποψη γλώσσας σχολικά ἐγχειρίδια. ῎Αν ἀδιαφορήσουμε, αὔριο εἶναι βέβαιο ὅτι ἀπό τά greeklish θά βρεθοῦμε στά «οὔτε γρῦ ἑλληνικά».
Προσπαθώντας νά μᾶς συνεφέρει ἀπό τό ἀνεξέλεγκτο σύνδρομο τῆς νεοελληνικῆς μας ἀφασίας, ὁ νομπελίστας ποιητής μας Γεώργιος Σεφέρης ἔκρουε -δυστυχῶς εἰς ὦτα μή ἀκουόντων- τόν κώδωνα τοῦ κινδύνου γιά τόν γλωσσικό μας κατήφορο, λέγοντας· «῾Ο Θεός μᾶς χάρισε μία γλώσσα ζωντανή, εὔρωστη, πεισματάρα καί χαριτωμένη, πού ἀντέχει ἀκόμη, μολονότι ἔχουμε ἐξαπολύσει ὅλα τά θεριά γιά νά τή φᾶνε· ἔφαγαν ὅσο μπόρεσαν, ἀλλά ἀπομένει ἡ μαγιά. ῎Ετσι θά ᾿λεγα, παραφράζοντας τόν Μακρυγιάννη. Δέν ξέρω πόσο θά βαστάξει ἀκόμη αὐτό. ᾿Εκεῖνο πού ξέρω εἶναι ὅτι ἡ μαγιά λιγοστεύει καί δέ μένει πιά καιρός γιά νά μένουμε ἀμέριμνοι. Δέν εἶναι καινούργια τά σημεῖα πού δείχνουν πώς ἄν συνεχίσουμε τόν ἴδιο δρόμο, ἄν ἀφεθοῦμε μοιρολατρικά στή δύναμη τῶν πραγμάτων, θά βρεθοῦμε στό τέλος μπροστά σέ μιά γλώσσα ἐξευτελισμένη, πολύσπερμη καί ἀσπόνδυλη»."
http://www.apolytrosis.gr
Πηγή: troktiko.blogspot.com
Η σημερινή ανάρτηση έγινε σε συνέχεια της ανάρτησης "Πρόβλημα ορθογραφίας" και δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις που παρουσιάζονται στα άρθρα. Απλή καταγραφή γίνεται εδώ και αναδημοσίευση από εκεί όπου τα διαβάσαμε. Οι πηγές αναφέρονται σε κάθε περίπτωση
